Free counter and web stats

viernes, 21 de agosto de 2009

CAPACIDADES DIFERENTES, MUSEOS SEN LIMITES

E
MUSEO PROVINCIAL DE LUGO: CAPACIDADES DIFERENTES MUSEOS SEN LÍMITES

Dentro das tarefas que o persoal e os distintos departamentos do Museo Provincial de Lugo se propuxeron abordar nos últimos anos ocupaba un lugar prioritario o facer deste centro un museo para todos. Non se trataba tanto de acuñar un slogan como de dar pasos concretos para converter pouco a pouco ese obxectivo nunha realidade. Sabiamos que eran moitas as barreiras e que tiñamos por diante. Era necesario e urxente, daquela, mellorar a accesibilidade global do museo porque eramos conscientes de que moitas persoas (e non me estou a referir só ós colectivos de discapacitados) atopaban distintos tipos de barreiras e dificultades á hora de achegarse ó Museo como visitantes ou usuarios dos seus diferentes servizos.

O meu compañeiro do Departamento de Difusión, Fernando Arribas, e eu mesma comezamos, no ano 2002, os primeiros contactos cos colectivos lucenses de discapacidades: Primeiro FAMISLU que logo sera Cogami (Mónica xa asesora para sempre do Museo, José Luis, Miguel...), despois AUXILIA (Fernanda.. Aquilino xa dende aiqui asesor para sempre do Museo ) despois todas ás asociacións lucenses ....tantos nomes que nos axudaron...Entre todos tratabamos de buscar solucións técnicas para facer un museo accesible e sobre todo entender o lado humano, os problemas reais e mesmo persoais da accesibilidade. A súa axuda foi imprescindible e dende aquí quero manifestar o meu agradecemento aos movementos asociativos da discapacidade lucense por axudarnos a afondar na súa problemática e a entender o Museo e o mundo coa súa mirada:

“Non se ve ben senón co corazón, o esencial é invisible aos ollos” (Antoine de Saint-Exupéry, O Principiño)
Entre todos formulamos estratexias a curto, medio e longo prazo: A curto prazo xurdiu unha autoguía para lograr que as persoas con discapacidade puideran percorrer o Museo autonomamente, sen depender de ninguén. A medio prazo fixemos nunha primeira fase as rectificacións pertinentes e posibles, tendo en conta os condicionamentos propios dun edificio histórico: incorporación e rectificación de ramplas , adaptación e mellora dunha das portas de acceso, colocación dun timbre na entrada principal, redacción dun proxecto arquitectónico de eliminación de barreiras a realizar nun futuro inmediato e que inclúe: acceso axeitado pola porta principal, adaptación dos servizos hixiénicos, corrección da iluminación de determinadas salas e pezas, supresión de barreiras programáticas...

A programación de actividades que levamos adiante no ano 2003, Ano Europeo da Discapacidade, foi decisiva para sensibilizar ás distintas administracións, incluída a Deputación da que dependemos, sobre esta problemática. O programa elaborado conxuntamente por todas as asociacións, e a Rede Museística Provincial, foi o primeiro que se presentou por parte de organismos públicos e asociacións a nivel estatal e deu lugar a un intenso ano de actividades que tiveron lugar no Museo baixo o lema “Museos e accesibilidade”. Estas xornadas, nas que se tocaron en profundidade moitos temas, contribuíron a xuízo dos participantes, a crear un marco de reflexión e crítica sobre os problemas que ten cada tipo de discapacidade para a súa integración. Cada mes estivo dedicado a un lema, unha discapacidade e unha asociación. Houbo unha actividade constante de exposicións, conferencias, cursiños e mesas redondas nas que convidamos a participar a recoñecidos expertos estatais e locais. O 15 de febreiro, cando remataban as xornadas o Museo xa tiña un timbre adaptado para uso dos discapacitados, en marzo xa tiñamos unha guía en braille e no mes de xuño xa dispoñiamos de guías -intérpretes da linguaxe de signos en colaboración coas asociacións lucenses.Cando rematou o amplo programa de actividades tomamos unha decisión: no noso Museo non íamos programar máis actividades para... todas as actividades do Museo serían accesibles por principio e por sistema, poñendo ao dispor das persoas que o precisasen as axudas técnicas e humanas que lles permitisen realizalas. Estamos a traballar niso, tamén na renovación da nosa páxina web para que sexa accesible a todos os colectivos.Avanzamos, paso a paso, porque somos conscientes de que temos obxectivos a longo prazo polos que non imos deixar de loitar, porque queremos conseguir que a integración sexa unha realidade e unha esixencia social. Reivindicamos que non só as administracións senón a sociedade en xeral, se preocupe, coñeza e reflexione para deseñar un mundo máis doado e agradable para todos. A nivel persoal, coñecín de preto ao colectivo, impúxenme unha reflexión profunda e teño, ao día de hoxe, unha implicación que vai moito máis aló do estritamente profesional.

No ano 2007 o día da discapacidade, o Museo provincial convocou outra xornada de traballo “Capacidades diferentes. Museos sen límites” na que retomamos todos os temas pendentes, asociación por asociación, no camiño de írmonos preparando para acometer o novo proxecto museolóxico e despois museográfico sen erros. Estamos a celebrar o 75 aniversario do museo baixo o lema ronsel de futuro… cremos nun futuro esperanzador. Dende ese día o Museo Provincial de Lugo conta cunha solución temporal de accesibilidade pola porta principal, un reto que aínda estaba pendente e para o que temos xa o proxecto feito e a curto prazo unha solución definitiva.... Esa mesma xornada anunciamos a nosa intención de crear un novo departamento no organigrama do museo: O Departamento de Accesibilidade e Capacidades diferentes. A creación do novo Departamento xa foi aprobada polo pleno da Deputación de Lugo o 26-2-2008. Somos o primeiro Museo galego e dos primeiros de todo Estado que conta cun Departamento deste tipo, un Departamento que ten como obxectivo preferente prestar unha maior atención á diversidade. Ou o que é o mesmo prestar atención preferente a todos aqueles colectivos que os mercados do traballo, o consumo, a comunicación, o lecer e a cultura se empeñan sempre en deixar á marxe. Pero non para crearmos un gueto asistencial, senón, pola contra, por considerarmos que as institucións museísticas deben funcionar como un mecanismo propiciador de xustiza e cohesión social. En realidade toda a xestión da Rede Museística queremos que se leve dende este departamento.Loitamos para que o vinte por cento das prazas saíran reservadas para discapacitados e conseguimos que nos contratos do ano 2008 así fora.Temos tanto que facer e tanto que loitar ,descubrimos agora un novo problema, non é suficiente plantexar o número de prazas ,hai que pensar nas formas de acceso nos temarios adaptados , nos tipos de discapacidade e deseñar as prazas en función de todo isto.En definitiva non se trata de que os Museos fagan nada que supere o que a Declaración Universal do Dereitos Humanos establece no artigo 27.1:

“Cada persoa ten dereito a participar libremente na vida artística e cultural da
comunidade”
Un dereito que as propias Nacións Unidas desenvolve no punto 1.5 do seu programa:
“os estados membros deben procurar que as persoas con discapacidade teñan a
oportunidade de utilizar ao máximo as súas posibilidades creadoras, artísticas e
intelectuais, non só para o seu propio beneficio senón tamén para o
enriquecemento da comunidade. Con este obxecto debe asegurarse o seu acceso ás
actividades culturais, se fose posible deben realizarse adaptacións especiais
para satisfacer as súas necesidades”.

Encarnación Lago González, Xerente da Rede Museística Provincial de Lugo.